Bolån (på Turkiska)

Konut kredisi (Bolån)


İsveç’te kredi ile ev alabilmek için öncelikle bankaların uygulamış olduğu kredi şartlarına haiz olmak gereklidir. Basitçe gelir (inkomst) gider (utgifter ) hesabı yapılarak kredi değerlendirmesi yapılır. Ailenin aylık brüt maaşı üzerinden hesaplama yapılır. Alınan barnbidrag var ise gelir kısmına yazılır  Gider hesaplaması yaparken var ise ödenen CSN ödemesi, var ise araç kullanım bedeli ( ortalama bir rakam ), oturduğunuz evin avgifti, kirası, almayı planladığınız evin kredi onaylanırsa avgift, faiz, amortering tutarı varsa başka giderleriniz bunların hepsi gider olarak hesaplanır . 

Bir ailede, karı ve koca çalışıyor ise bankadan çekebileceği kredi miktarı bay ( brüt) + bayan ( brüt) toplam tutarın yıllık tutarı( 12 ay )  x 4,5 olarak hesaplanır. Yani ailenin toplam brütü 50.000 sek ise aile en fazla 50x12=600 bin sek x 4,5 = 2.700.000 sek kredi alabilir. Eğer aile banka onayı ile 2,7 milyon sek üzeri yani  2,9 milyon almak isterse aylık ödeyeceği faiz +%1 artıyor. Bunu kesinlikle tavsiye etmiyorum.
Ayrıca İsveç’te konut kredileri (bolån)  3 ay, 1, 2, 3, 4, 5, ... 10 yıl sabit ödemelidir. Sonrası banka sizinle yeniden kontak kurup yeni bir vade seçmenizi isteyecektir. Vade değişim gününde (villkorsändringsdag) amortering (ana para borcunuzu azaltmak) ödeme fırsatınız olacaktır. Bolån max 50 yıldır. Yani örnek 3 yılı seçen bir ailenin ödeyeceği aylık taksitler 3 yıl boyunca sabit olur 3 yıl sonra banka ile borçlular tekrar görüşür ve piyasa faiz oranları çerçevesinde  yeni bir vade veya vadeler seçimi yaparak devam edebilirsiniz. Tavsiye edebileceğim sabit yıl ödeme kısa vadeli max 3 yıl sabit sonrası banka ile teyitleşip en uygun faiz oranlı seçeneğe ve vadeye yani yine değişken 3 ay, 1, 2, 3, 4, 5,....10 yıl seçeneklerden birisi veya birden fazla krediniz var ise birkaç farklı vadeler seçilmelidir. Vade uzadıkça faiz oranı da yüksek olur bilginiz olsun.  

İsterseniz çekeceğiniz kredinin bir kısmını 1 yıl, bir kısmını 3 yıl, 1 kısmını 3 ay sabit seçebilirsiniz. Eğer birkaç ay içerisinde veya birkaç yıl içinde miras kalacak ise, veya bir gayrimenkul satışınız olacak ise veya bir yerden maddi beklentiniz var ise parçalı şekilde sabit yıllara bölmek çok faydalı olacaktır.
Mesela tamamını 3 yıl sabit ödemeli olarak çektiniz ve 1 yıl sonra elinize toplu para geçti bankaya gidip ara ana para ödemesi yapacak olsanız ilk baştan 3 yıl için imza attığınız için 3 yıllık faizi ödemek zorundasınız. Maddi beklentisi olanların ana parayı parçalı farklı sabit yıl şeklinde yapması çok iyi olur. Hiçbir ekstra gelir beklentisi olmayan fast olarak çalışanların  piyasa faiz oranları iyi ise 1, 2, 3 yıl sabit ödemeli almanız iyi olur. Eğer saat ücretli değişken maaş alıyorsanız  ödeme gücünüze göre 3 yıl sabit ödemeli almanız daha iyi olur. 4, 5 yıl ve vadeler uzadıkça faiz oranları yükseliyor.

Ülkede ekonomik kriz olmadığı sürece çok büyük bir değişiklik olmaz zaten mevduata eksi(-) faiz veren bir ülke enflasyon durumu da ortada. 

Örnek olarak bir aile 3 milyon  sek kredi alacak ise %15 peşinat hazır olması gerekiyor. ( 450.000 sek ) Buraya dikkat! Alacağınız ev 3 milyon sek  ve siz yarısına kredi alıp yarısını ödeyecekseniz yani 1,5 milyon borçlanacaksanız amortering ödemiyorsunuz. Amortering ile ilgili değişiklik 1 Haziran 2016' da yürürlüğe girmiş.
Amortering açıklaması yapıyorum dikkatli okuyunuz !
Alınan evin değerinin yüzde % 50 si ödenir ise amortering (0) sıfır . Yüzde 15 peşinat verdiğiniz takdirde kalan  anaparanın % 85 lik kısımda ;  %70 -%85 arasında yıllık extra %2 amortering ödeyeceksiniz. Bu amortering faiz + evin avgiftine ilave geliyor. Yukarıda bahsettiğim üzere birde verilebilecek kredi limiti üzerinde kredi alırsanız extra % 1 daha ödeyeceksiniz .

Amortering son kısım: Ana paranız   % 50 ile % 70 arasına geldiği zaman ödeyeceğiniz amortering oranı %1 e düşüyor.

Amortering % 1 ne demek? Mesela 3 milyon kredi almıştınız ve %15 ödemiştiniz bayağı bir  yıl ödedikten sonra ana paranın mesela % 60 kaldı yani 3 milyon -peşinat (%15=450.00) =2550.000 bunun yüzde % 60 kalmıştı yani 2.550 x60/100=1.530.000 ana para borcunuz kaldı ise siz yıllık %1 amortering ödeyeceksiniz yani 1.530.000 nin yüzde 1'i = Yıllık 15.300 kron yapıyor. Aylık 1 275 kron ödeyeceksiniz. Amortering  yüzdelik dilimleri çektiğiniz miktara ve ana para yüzdesine göre değişiyor anlaşıldığı üzere. 

Konut kredisi çekerken mümkün olduğu kadar peşinatın fazla verilmesi faiz +  ev avgifti + amortering ( % 2 veya %1 ) maliyetinizi düşürecektir.

Örnek olarak 2 milyonluk ev alan bir aile 800.000 kron ödeyip % 60' ı için borçlanır ise bankaya ödeyeceği maliyet şöyle olur;

Faiz + ev avgifti + %1 amortering şeklindedir. Eğer 2 milyonluk ev alan bir aile 500 bin ödeyip  1,5 milyon kredi alır ise amortering hesaplaması % 75 de olduğu için yıllık %2 dir ta ki ana para borcunu % 70 in altına düşürene kadar yani ana para borcu yüzde yetmiş 1.4 milyonun altına düştüğü takdirde bankaya bu sefer faiz + avgift + % 1 amortering ödeyecektir. Kısaca ne kadar çok peşinat o kadar düşük amortering ödeniyor. 1 Mart 2018` de amortering zorunluluğu getirilmiş.

Yukarıda yazdığım üzere evin yarısına kredi çekilirse amortering sıfır (0). Amortering değişikliği neden yapılmış? Eskiden insanlar ev aldıktan altı ay sonra veya 1 yıl sonra bir expertiz yaptırıp aldığı evin fiyatının yükselmesi ile birlikte bankaya gidip bak ben evi 2 milyona aldım şimdi 2,2 milyon ve  amortering % 2 ödüyordum tekrar hesaplayın şu an % 1 e düştüm ve kredimin rakamlarını düzenleyin veya evimin değeri yükseldi extra kredi daha istiyorum deyip ekstra kredi alabiliyor imiş. Bu durum da evin değerinin yükselmesi ile bankalardaki normal ev değerlerinin şişmesine borç tutarının artmasına amortering ödemelerinin azalmasına yol açtığı için İsveç bunu 1 Haziran 2016' da değiştirmiş. Kredi alınırken yapılan expertiz raporu 5 yıl geçerlidir denmiş ve 5 yıl süre zarfında benim evimin değeri arttı bana extra kredi verin veya ödediğim ana para miktarı yükselen ev değeri ile birlikte amortering oranım düştü veya sıfırlandı diye kimse diyemiyor. Kredi balonu olmamış oluyor bu şekilde.

Karı koca olarak işe başlayan birisi ev almak için ev arayışına girdiği zaman bankaların internet sitesinden lånelöfte ( ön onay verilen kredi ) başvurusu yaptığı zaman kredi onaylanır ise bu 6 ay  bazı bankalarda 3 ay geçerlidir. Bu süre zarfında çekebileceğiniz kredi tutarına göre ev bakarsınız. 

Kredi hesaplaması brüt maaş üzerinden yapılırken, gelir gider hesaplanır, ailede çalışan sayısı, çocuk sayısı, araba sayısı, gelir / gider dengesi bütün bunlar kredi onayınızı belirler. Kronofogden kapsamıma girmemek gerekiyor. ( anlayacağımız tabirle icralık olma durumu olanlar )Bu nedenle herhangi bir vergi, fatura, telefon faturası gibi ödenmesi geciktirilmiş bir duruma düşmemek gerekiyor. Yıllık bankaya ödemiş olduğunuz faizin %30' unu geri iade alırsınız. Ayrıca alacağınız evin satış bedeli üzerinden bir defaya mahsus olmak üzere % 1,5 gayrimenkul alım vergisi ödersiniz.

Allah herkese ağız tadıyla oturabileceği, misafir ağırlayabileceği, güzelliklere vesile olabileceği daire, radhus, parhus veya villa  nasip eylesin. 


2020-04-15        
Adnan Gündogdu
Snabbare Integration
                                                      På Svenska och På Turkisa

Skicka en kommentar

0 Kommentarer